Logische niveaus

Model Logische niveaus

Het model van De Logische Niveaus is gebaseerd op het werk van Gregory Bateson en verder ontwikkeld door Robert Dilts. Het model bevat een interne hiërarchie, waarbij elk hoger niveau het lagere niveau omvat. Hoe hoger het niveau, hoe groter de impact op de ervaring. Bateson beschrijft de logische niveaus als volgt:

  • Verandering op een lager niveau kan verandering op een hoger niveau bewerkstelligen.
  • Verandering op een hoger niveau zal verandering op alle lagere niveaus bewerkstelligen.
  • De oplossing van een probleem ligt niet op het niveau waar het probleem wordt geconstateerd, maar op een hoger niveau
  • Vanuit het contact met je missie zijn je overtuigingen, vaardigheden en gedrag congruent en is er sprake van alignement. Alle niveaus werken dan samen en ondersteunen elkaar.

 

Beschrijving

De Logische Niveaus helpen om inzicht te krijgen in de kern van geconditioneerde patronen. Door het contact met je ongeconditioneerde zelf (missie) ben je in staat deze patronen te transformeren en zelf sturing te geven aan je gedrag. De ervaring dat je niet meer gestuurd wordt door triggers uit de omgeving, maar dat je je zelf kunt sturen en een gewenst effect in de omgeving kunt bereiken, werkt zeer bevrijdend. Dit maakt de logische niveaus tot een populair model voor persoonlijke ontwikkeling.

Missie/ essentie; het niveau van spiritualiteit. Het is het contact met degene die je werkelijk bedoeld bent te zijn, je ongeconditioneerde ‘ware’ zelf.
Identiteit; het niveau van identiteit is het geheel van wie je bent en het omvat alle subpersoonlijkheden of rollen. Het besef van identiteit maakt het mogelijk om uit elke beperkende rol te stappen en een rol te kiezen die meer passend is bij wie je bent en wat je wilt in een context.
Overtuigingen; het niveau van overtuigingen is het niveau van de (zelf)concepten. Het zijn de gedachten en oordelen die je hebt over wie je bent, wie anderen zijn en hoe de wereld is. Overtuigingen zijn niet de werkelijkheid en daarom kun je ze veranderen.
Capaciteiten; het niveau van capaciteiten is het niveau van alles wat je kunt, alles wat je aan vaardigheden hebt geleerd en ontwikkeld. Capaciteiten die je beschikbaar hebt om je doelen te realiseren zijn je hulpbronnen.
Gedrag; het niveau van gedrag is het niveau van alles wat je doet, hoe je je daadwerkelijk gedraagt in een concrete context. Gedrag is waarneembaar voor jezelf en voor anderen en heeft een effect op de omgeving.
Omgeving; het niveau van omgeving is het niveau van de concrete context: waar, wanneer en met wie doet een ervaring zich voor. De context is extern waarneembaar.

 

Toepassing

Er zijn een oneindig aantal toepassingen. Hier volgen er drie.

1. Onderzoeken en transformeren van belemmerend patronen

Wanneer iemand een belemmerend patroon ervaart is één concrete ervaring als voorbeeld van dat patroon genoeg om het hele patroon te onderzoeken en te doorbreken. Je werkt met de concrete ervaring van onder naar boven en weer terug.

De negatieve ervaring doet zich voor in de omgeving, in die omgeving vertoon je specifiek gedrag en voor dat gedrag zijn bepaalde capaciteiten verantwoordelijk. Dat wordt in stand gehouden door een belemmerende overtuiging, waardoor je in een ondermijnend deel van jezelf terecht komt op identiteitsniveau. Als je dit beperkende zelf loslaat en contact maakt met je missie of essentie, merk je op dat je vrij bent om te kiezen. Vanuit het contact met je essentie loop je de weg terug en transformeer je alle onderliggende niveaus, die nu als vanzelf ondersteunend zijn aan het effect dat je wilt hebben op de omgeving.

2. Alignement creëren om een doel te bereiken

Als je weet wat je wilt, weet je nog niet altijd hoe je dat precies kunt doen. Stel je het doel dat je hebt bereikt voor in de omgeving, ervaar de effecten van dit doel. Hoe moet je je gedragen om zo’n effect te hebben, welke capaciteiten zet je in om je zo te gedragen, waar moet je dan van overtuigd zijn en welke rolidentiteit heb je dan, vanuit welke essentie wordt die identiteit ondersteund? Op deze manier creëer je alignement naar het doel en het effect op de omgeving.

3. Doorbreken van identificaties op lagere niveaus

Het model geeft inzicht in de manier waarop iemand eigenwaarde ontleent aan lagere niveaus dan identiteit en essentie (wie je bent). Als je eigenwaarde ontleent aan je capaciteiten (die je hebt) ben je gevoelig voor feedback en zelfkritiek als je iets niet (zo goed) kunt.

 

Praktijkvoorbeeld Logische Niveaus

Yvonne ervaart een gebrek aan zelfvertrouwen in aanwezigheid van haar baas. Bij andere autoriteitsfiguren had ze daar ook vaak last van. Aan de hand van de logische niveaus hebben we één concrete ervaring onderzocht. Het probleem deed zich voor in een vergadering. Haar baas vroeg iets en zei kwam niet uit haar woorden, terwijl ze toch goed wist hoe het zat. Omgeving is de vergadering en haar gedrag is stotteren, blozen, schuiven met haar voeten, verkrampen, zacht praten en wegkijken.

De capaciteiten die hiervoor verantwoordelijk zijn, zijn onzekerheid, ongelijkwaardigheid en afhankelijkheid. Yvonne is er op dat moment van overtuigd dat zij het niet kan, dat ze niks waard is en ze komt in de rolidenteit van sukkel of loser terecht. Door zich te verbinden met haar essentie vrijheid, staat zij zichzelf toe om boven de beperking van haar rol als loser uit te stijgen. Zij wordt vrijheid. Vanuit de verbinding met vrijheid kan zij een andere rol kiezen nl. de professional. Als professional is zij ervan overtuigd dat ze oké is en gelijkwaardig. Daardoor heeft zij vanzelf capaciteiten beschikbaar als autonomie, zelfvertrouwen, openheid, daadkracht, gelijkwaardigheid enz. Daardoor kan zij zich rustig en beheerst bewegen en in een kalm tempo spreken, waardoor zij een overtuigend effect heeft op haar baas, de rest van de vergadering en haar zelf.

Yvonne heeft door deze transformatie een ander gevoel en een andere verwachting voor de toekomst gecreëerd, waardoor ze met veel meer zelfvertrouwen een vergadering tegemoet treedt. Zij heeft het contact met vrijheid ingetraind , zodat zij zich nu anders opstelt in aanwezigheid van een autoriteit. Na enige oefening is Yvonne er in geslaagd om dit patroon duurzaam te doorbreken.